Trans Fats là gì và chúng có hại cho bạn không?

Dinh Dưỡng và Ăn Uống Th06 02, 2020

Bạn có thể đã nghe rất nhiều về chất béo chuyển hóa (trans fat). Những chất béo này nổi tiếng là không lành mạnh, nhưng bạn có thể không biết tại sao. Mặc dù lượng tiêu thụ đã giảm trong những năm gần đây khi nhận thức tăng lên và các cơ quan quản lý đã hạn chế sử dụng, chất béo chuyển hóa vẫn gây ra vấn đề sức khỏe cộng đồng. Bài viết này giải thích mọi thứ bạn cần biết về chất béo chuyển hóa.

Chất béo chuyển hóa (Trans fat) là gì?

Chất béo chuyển hóa, hoặc axit béo chuyển hóa, là một dạng chất béo không bão hòa. Chúng có cả hai dạng, tự nhiên và nhân tạo.

Chất béo chuyển hóa tự nhiên xuất hiện trong thịt và sữa từ động vật nhai lại, chẳng hạn như gia súc, cừu và dê. Chúng hình thành tự nhiên khi vi khuẩn trong những động vật này dạ dày tiêu hóa cỏ. Những loại này thường bao gồm 2-6% chất béo trong các sản phẩm sữa và 3-9% chất béo trong thịt bò và thịt cừu.

Tuy nhiên, những người ăn sữa và thịt không cần phải quá quan tâm. Một số đánh giá đã kết luận rằng một lượng vừa phải của các chất béo này không có vẻ có hại.

Chất béo chuyển hoá nổi tiếng nhất là axit linoleic liên hợp (CLA), được tìm thấy trong chất béo sữa. Nó được cho là có lợi và được bán trên thị trường dưới dạng bổ sung chế độ ăn uống.

Tuy nhiên, chất béo trans nhân tạo - còn được gọi là chất béo chuyển hoá công nghiệp hoặc chất béo hydro hóa một phần - rất nguy hiểm cho sức khỏe của bạn. Những chất béo này xuất hiện khi dầu thực vật bị biến đổi hóa học để giữ trạng thái rắn ở nhiệt độ phòng, giúp chúng có thời hạn sử dụng lâu hơn nhiều.

Chất béo chuyển hoá (Trans fat) có làm hại trái tim bạn không?

Chất béo chuyển hoá nhân tạo có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim. Trong một loạt các nghiên cứu lâm sàng, những người tiêu thụ chất béo chuyển hóa thay vì chất béo hoặc carbs khác đã trải qua sự gia tăng đáng kể cholesterol LDL (có hại) mà không có sự gia tăng tương ứng về cholesterol HDL (có lợi). Trong khi đó, hầu hết các chất béo khác có xu hướng tăng cả LDL và HDL.

Tương tự, thay thế chất béo trong chế độ ăn uống bằng chất béo chuyển hóa làm tăng đáng kể tỷ lệ cholesterol toàn phần HDL (có lợi) và ảnh hưởng tiêu cực đến lipoprotein, cả hai đều là những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với bệnh tim.

Thật vậy, nhiều nghiên cứu đã quan sát thấy chất béo chuyển hóa làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim.

Chất béo chuyển hoá (Trans fat) có ảnh hưởng đến độ nhạy insulin và bệnh tiểu đường?

Mối quan hệ giữa chất béo chuyển hóa và nguy cơ mắc bệnh tiểu đường không hoàn toàn rõ ràng. Một nghiên cứu lớn ở hơn 80.000 phụ nữ cho rằng những người tiêu thụ nhiều chất béo chuyển hóa nhất có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn 40%. Tuy nhiên, có hai nghiên cứu tương tự không tìm thấy mối quan hệ nào giữa lượng chất béo chuyển hóa và bệnh tiểu đường.

Một số nghiên cứu có kiểm soát kiểm tra chất béo chuyển hóa và các yếu tố nguy cơ của bệnh tiểu đường, chẳng hạn như kháng insulin và lượng đường trong máu, cho thấy kết quả không nhất quán. Nghiên cứu trên động vật cho thấy rằng một lượng lớn chất béo chuyển hóa gây hại cho chức năng insulin và glucose. Đáng chú ý, trong một nghiên cứu kéo dài 6 năm ở khỉ, chế độ ăn nhiều chất béo (8% lượng calo) đã gây ra tình trạng kháng insulin và tăng mỡ bụng và fructosamine, một chất đánh dấu lượng đường trong máu cao.

Liên quan đến viêm

Viêm quá mức được cho là nguyên nhân chính của nhiều bệnh mãn tính, chẳng hạn như bệnh tim, hội chứng chuyển hóa, tiểu đường và viêm khớp.

Hai nghiên cứu chỉ ra rằng chất béo chuyển hóa làm tăng các dấu hiệu viêm khi thay thế các chất dinh dưỡng khác trong chế độ ăn kiêng - nhưng một nghiên cứu khác đã chuyển bơ thành bơ thực vật và không tìm thấy sự khác biệt.

Trong các nghiên cứu quan sát, chất béo chuyển hóa có liên quan đến các dấu hiệu viêm tăng lên, đặc biệt là ở những người có lượng mỡ thừa trong cơ thể.

Mối quan hệ với các mạch máu và ung thư

Chất béo chuyển hóa được cho là làm hỏng lớp lót bên trong của các mạch máu của bạn, được gọi là lớp nội mạc.

Trong một nghiên cứu kéo dài 4 tuần, trong đó chất béo chuyển hóa thay thế chất béo bão hòa, cholesterol HDL (tốt) giảm 21% và sự giãn nở động mạch bị suy giảm 29%. Trong một nghiên cứu khác, các dấu hiệu cho rối loạn chức năng nội mô cũng tăng theo chế độ ăn kiêng chất béo chuyển hóa.

Tuy nhiên, rất ít nghiên cứu kiểm tra chất béo chuyển hoá có làm tăng nguy cơ bệnh ung thư hay không. Trong một nỗ lực nghiên cứu quy mô lớn được gọi là Nghiên cứu Sức khỏe của Y tá, việc hấp thụ chất béo chuyển hóa trước khi mãn kinh có liên quan đến việc tăng nguy cơ ung thư vú sau khi mãn kinh. Hai đánh giá cho thấy chất béo chuyển hoá không có nhiều sự liên quan đến ung thư. Vì vậy, con người cần nhiều nghiên cứu hơn.

Chất béo chuyển hóa (Trans fat) trong chế độ ăn uống hiện đại

Dầu thực vật hydro hóa một phần là nguồn chất béo chuyển hóa lớn nhất trong chế độ ăn uống của bạn bởi vì chúng có giá rẻ để sản xuất và có thời hạn sử dụng lâu.

Mặc dù chúng đã được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm chế biến, gần đây các chính phủ đã chuyển sang hạn chế chất béo chuyển hóa. Năm 2018, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cấm sử dụng dầu hydro hóa một phần trong hầu hết các loại thực phẩm chế biến. Tuy nhiên, lệnh cấm này đã không được thực hiện triệt để, vì vậy nhiều thực phẩm chế biến vẫn chứa chất béo chuyển hóa.

Một số quốc gia khác đã thực hiện các bước tương tự để giảm hàm lượng chất béo chuyển hóa trong hàng hóa chế biến.

Làm thế nào để tránh chất béo chuyển hoá (Trans fat)?

Nó có thể khá khó khăn để hoàn toàn tránh chất béo chuyển hóa.

Tại Hoa Kỳ, các nhà sản xuất có thể dán nhãn cho sản phẩm của họ là “không chứa chất béo chuyển hóa”, miễn là có ít hơn 0,5 gram các chất béo này trên mỗi khẩu phần. Rõ ràng, một vài bánh quy “không chứa chất béo chuyển hoá” có thể nhanh chóng trở thành có hại.

Để tránh chất béo chuyển hóa, điều quan trọng là phải đọc nhãn cẩn thận. Không ăn thực phẩm có bất kỳ mặt hàng hydro hóa một phần trong danh sách thành phần.

Đồng thời, việc đọc nhãn không phải lúc nào cũng đủ. Một số thực phẩm chế biến, chẳng hạn như dầu thực vật thông thường, chứa chất béo chuyển hóa nhưng không nêu tên chúng trên nhãn hoặc danh sách thành phần. Một nghiên cứu của Hoa Kỳ về dầu đậu nành và dầu canola mua tại cửa hàng cho thấy 0,56-4,2% chất béo là chất béo chuyển hóa, nhưng không được ghi trên bao bì.

Vì vậy, điều tốt nhất bạn có thể làm là giảm lượng thực phẩm chế biến trong chế độ ăn uống của bạn.

Kết luận

Hầu hết các chất béo chuyển hóa trong chế độ ăn uống phương Tây đều nguy hiểm cho sức khỏe của bạn.

Mặc dù chất béo chuyển hoá (tự nhiên) của động vật nhai lại từ các sản phẩm động vật được coi là an toàn với số lượng vừa phải, nhưng chất béo nhân tạo có liên quan mạnh mẽ đến các vấn đề sức khỏe, bao gồm cả bệnh tim. Chất béo chuyển hoá nhân tạo có thể gây viêm lâu dài, kháng insulin và tiểu đường tuýp 2, đặc biệt đối với những người bị béo phì hoặc thừa cân.

Mặc dù lượng chất béo chuyển hóa trong chế độ ăn uống hiện đại đã giảm, nhưng lượng tiêu thụ trung bình vẫn là mối quan tâm ở nhiều quốc gia.

Nguồn: healthline